Çinko Bağırsak Sağlığı ve Sindirim İçin Neden Önemli?

Çinko, bağırsak hücrelerinin yenilenmesi, bağırsak astarındaki sıkı bağlantıların korunması, sindirim enzimleri ve bağışıklık hücrelerinin çalışması için gereken temel bir eser elementtir. Yeterli çinko almak bağırsak sağlığının bir parçasıdır; ancak fazlası daha iyi anlamına gelmez, çünkü uzun süre yüksek doz bakır emilimini bozabilir. Yetişkinler için ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) önerilen günlük alımı erkeklerde 11 mg, kadınlarda 8 mg olarak bildirir.

Çinko nedir ve vücutta ne yapar?

Çinko, yüzlerce enzimin çalışması, protein sentezi, hücre bölünmesi ve bağışıklık işlevi için gerekli bir mineraldir. Vücut çinkoyu depolamadığından düzenli olarak diyetten alınması gerekir. Bileşenle ilgili genel bilgi için çinko sayfamıza bakabilirsiniz.

Bağırsak bariyeri ve çinko

Bağırsak astarı, besinleri emerken istenmeyen maddelerin geçişini sınırlayan tek hücre kalınlığında bir tabakadır. Hücreler arasındaki "sıkı bağlantı" proteinleri bu geçişi düzenler. Laboratuvar ve klinik çalışmalar, çinko durumunun bu bağlantıların bütünlüğüyle ilişkili olabileceğini göstermiştir (Skrovanek ve ark., 2014; Sturniolo ve ark., 2001). Ancak bu bulgular, çinko takviyesinin her kişide bağırsak geçirgenliğini azaltacağı anlamına gelmez; çalışmaların bir bölümü hücre kültürü veya belirli hasta gruplarında yapılmıştır.

Onarım, enzimler ve mide asidi

Bağırsak astarı hızla yenilenir ve hücre bölünmesi ile protein sentezi çinkoya bağımlıdır. Çinko ayrıca bazı sindirim enzimlerinin yapısında yer alır ve mide asidi üretimiyle ilişkilidir. Bu nedenle ağır çinko eksikliğinde sindirim ve besin emiliminin etkilenebileceği düşünülür. Eksiklik dışındaki durumlarda, takviyenin sindirimi iyileştireceği garanti edilemez.

Mikrobiyom: denge önemli

Bağırsak mikrobiyomu, trilyonlarca mikroorganizmadan oluşur ve çinko hem konak hem de mikroplar için gereklidir. Çinko durumundaki değişimlerin mikrobiyom bileşimiyle ilişkili olabileceğine dair çalışmalar vardır; öte yandan çok yüksek dozların mikrobiyal dengeyi olumsuz etkileyebildiği de bildirilmiştir. Çeşitli bir mikrobiyom için beslenme çeşitliliği daha belirleyicidir; bunu bağırsak mikrobiyomunun çeşitliliği sevmesi yazımızda ele aldık.

Bağışıklık ve çocukluk çağı ishali

Bağışıklık hücrelerinin önemli bir bölümü bağırsakla ilişkili dokuda bulunur ve çinko bu hücrelerin işlevi için gereklidir (Wessels ve ark., 2017). Çinkonun en iyi belgelenmiş klinik kullanımlarından biri çocukluk çağı ishalidir: Dünya Sağlık Örgütü, ishalli çocuklarda oral rehidrasyon çözeltisiyle birlikte çinko takviyesini önerir. Bu bir tıbbi uygulamadır ve dozu ile süresini sağlık çalışanı belirler; yetişkinler için kendi kendine tedavi olarak yorumlanmamalıdır.

İnflamatuar bağırsak hastalıkları ve çinko

Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi durumlarda emilim bozukluğu ve düşük alım nedeniyle çinko dahil bazı besin eksiklikleri görülebilir. Bu hastalıklarda besin takviyesi kararları, hastalığın seyrine ve kullanılan ilaçlara göre değişir; bu yüzden mutlaka gastroenteroloji uzmanı veya diyetisyen eşliğinde verilmelidir. Çinko, bu rahatsızlıkların tedavisi değildir.

Stres ve çinko

Kronik stres sindirim hareketlerini ve bağırsak işlevini etkileyebilir. Çinko durumu ile stres ilişkisi karmaşıktır ve hayvan çalışmalarının insanlara taşınması dikkat gerektirir. Pratikte uyku, düzenli öğünler ve dengeli beslenme, çinko durumunu da dolaylı olarak korumanın en güvenli yoludur.

Çinko açısından zengin gıdalar

• İstiridye ve diğer kabuklu deniz ürünleri
• Sığır eti, hindi ve diğer et ürünleri
• Kabak çekirdeği, susam, kaju
• Nohut, mercimek ve diğer baklagiller
• Yoğurt, peynir ve yumurta

Bitkisel kaynaklardaki fitatlar çinko emilimini azaltabilir; baklagil ve tahılları ıslatmak, filizlendirmek ya da mayalamak bu etkiyi hafifletir. Vejetaryenlerin ihtiyacı biraz daha yüksek olabilir.

Takviye formları ve güvenlik

Piyasada çinko bisglisinat, pikolinat, sitrat, glukonat ve çinko karnozin gibi formlar bulunur. Çinko karnozin, mide ve ince bağırsak astarı üzerine yapılan birkaç araştırmada ele alınmıştır (Mahmood ve ark., 2007); ancak bu, tüm kişilerde bir yarar sağladığı anlamına gelmez. Güvenlik açısından NIH, yetişkinler için tolere edilebilir üst alım sınırını günde 40 mg olarak bildirir. Bu sınırı sürekli aşmak bakır eksikliğine, mide bulantısına ve bağışıklık işlevinde bozulmaya yol açabilir. Çinko takviyesi bazı antibiyotiklerle de etkileşebilir; ilaç kullanıyorsanız hekime ya da eczacıya danışın.

Natural Barrier Support nerede duruyor?

Root'un aktardığına göre Natural Barrier Support, çinkoyu da içeren çok bileşenli bir formülün parçasıdır. Bileşen listesi ve porsiyon başına miktar için ürün sayfasındaki etiketi esas alın; toplam çinko alımınızı gıdalar ve diğer takviyelerle birlikte hesaplayın. Bu ürün bir bağırsak hastalığının tedavisi değildir; hamilelik, emzirme, kronik rahatsızlık ve ilaç kullanımında önce hekime danışın.

Pratik özet

1. Önce gıdalardan yeterli çinko almayı hedefleyin.
2. Sürekli ishal, kilo kaybı veya belirgin sindirim şikayetleriniz varsa hekime başvurun; takviye bunun yerine geçmez.
3. Çinko takviyesinde toplam günlük alımı 40 mg'ın altında tutun.
4. Mikrobiyom için lif ve bitki çeşitliliğini artırın; bunun için Relive Greens gibi ürünler yalnızca destekleyici bir seçenektir.

Kaynaklar

Aşağıdaki kaynaklar Root'un yazısındaki kaynakçadan alınmıştır; bu sayfada yeniden doğrulanmamıştır.

1. Skrovanek S ve ark. (2014), World Journal of Gastrointestinal Pathophysiology 5(4):496-513: çinko ve gastrointestinal hastalık.
2. Sturniolo GC ve ark. (2001), Inflammatory Bowel Diseases 7(2):94-98.
3. Wessels I, Maywald M, Rink L (2017), Nutrients 9(12):1286: çinko, bağışıklık işlevinin bekçisi olarak.
4. Kambe T ve ark. (2015), Journal of Trace Elements in Medicine and Biology 31:158-162.
5. Dünya Sağlık Örgütü: ishal yönetiminde çinko takviyesi.
6. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri, Diyet Takviyeleri Ofisi: sağlık uzmanları için çinko bilgi formu.
7. Roselli M ve ark. (2003), Journal of Nutrition 133(12):4077-4082.
8. Mahmood A ve ark. (2007), Gut 56(2):168-175: çinko karnozin ve ince bağırsak bütünlüğü.

Sonuç

Çinko, bağırsak sağlığı için gerekli ama tek başına yeterli olmayan bir parçadır. Gıdalarla dengeli alım hedefleyin, takviyede üst sınırı aşmayın ve süren sindirim şikayetlerini hekimle değerlendirin.