Pse ka rëndësi zinku për shëndetin e zorrëve dhe tretjen

Zinku është mikroelement thelbësor që trupi e ka të nevojshëm për rinovimin e qelizave të zorrëve, integritetin e lidhjeve të ngushta në mukozën e zorrëve, enzimat e tretjes dhe punën e qelizave imune. Marrja e mjaftueshme e zinkut është pjesë e shëndetit të zorrëve, por më shumë nuk është më mirë, sepse dozat e larta afatgjata mund të ndërhyjnë në thithjen e bakrit. Për të rriturit, Institutet Kombëtare të Shëndetit të SHBA (NIH) japin një marrje ditore të rekomanduar prej 11 mg për burrat dhe 8 mg për gratë.

Çfarë është zinku dhe çfarë bën në trup?

Zinku është mineral i nevojshëm për punën e qindra enzimave, sintezën e proteinave, ndarjen e qelizave dhe funksionin imunitar. Meqë trupi nuk e ruan zinkun, ai duhet të vijë rregullisht nga ushqimi. Informacion të përgjithshëm mbi përbërësin gjen te faqja jonë për zinkun.

Pengesa e zorrëve dhe zinku

Mukoza e zorrëve është një shtresë me trashësi vetëm një qelize, që merr lëndët ushqyese ndërsa kufizon kalimin e substancave të padëshiruara. Proteinat e "lidhjeve të ngushta" mes qelizave e rregullojnë atë kalim. Punimet laboratorike dhe klinike kanë treguar se statusi i zinkut mund të lidhet me integritetin e këtyre lidhjeve (Skrovanek et al., 2014; Sturniolo et al., 2001). Kjo nuk do të thotë, megjithatë, se suplementet e zinkut do ta ulin përshkueshmërinë e zorrëve te të gjithë; një pjesë e kërkimit u bë në kultura qelizore ose te grupe të veçanta pacientësh.

Riparimi, enzimat dhe acidi i stomakut

Mukoza e zorrëve rinovohet shpejt, dhe ndarja e qelizave e sinteza e proteinave varen nga zinku. Zinku është edhe pjesë e strukturës së disa enzimave të tretjes dhe lidhet me prodhimin e acidit të stomakut. Prandaj mendohet se mungesa e rëndë e zinkut mund të ndikojë te tretja dhe thithja e lëndëve ushqyese. Jashtë mungesës, nuk mund të garantohet që suplementet do ta përmirësojnë tretjen.

Mikrobioma: ekuilibri ka rëndësi

Mikrobioma e zorrëve përbëhet nga trilionë mikroorganizma, dhe zinku i duhet edhe strehuesit, edhe mikrobeve. Studimet sugjerojnë se ndryshimet në statusin e zinkut mund të lidhen me përbërjen e mikrobiomës, ndërsa dozat shumë të larta janë raportuar gjithashtu se e prishin ekuilibrin mikrobik. Për një mikrobiomë të larmishme ka më shumë rëndësi larmia ushqimore, për të cilën shkruajmë te artikulli pse mikrobioma e zorrëve e do larminë.

Imuniteti dhe diarreja te fëmijët

Një pjesë e rëndësishme e qelizave imune ndodhet në indin e lidhur me zorrët, dhe zinku është i nevojshëm për funksionin e tyre (Wessels et al., 2017). Një nga përdorimet klinike më mirë të dokumentuara të zinkut është diarreja te fëmijët: Organizata Botërore e Shëndetësisë rekomandon suplemente zinku krahas tretësirës së rehidratimit oral për fëmijët me diare. Është praktikë mjekësore, doza e kohëzgjatja e së cilës caktohen nga një profesionist shëndetësor, dhe nuk duhet lexuar si vetëtrajtim për të rriturit.

Sëmundjet inflamatore të zorrëve dhe zinku

Në gjendje si sëmundja e Crohnit dhe kolit ulceroz mund të shfaqen disa mungesa lëndësh ushqyese, përfshirë zinkun, për shkak të keqthithjes dhe marrjes së ulët. Vendimet për suplemente në këto gjendje varen nga rrjedha e sëmundjes dhe ilaçet e përdorura, ndaj merren me një gastroenterolog ose dietolog. Zinku nuk është trajtim për këto gjendje.

Stresi dhe zinku

Stresi kronik mund të ndikojë te lëvizjet e tretjes dhe funksionin e zorrëve. Marrëdhënia mes statusit të zinkut dhe stresit është komplekse, dhe transferimi i gjetjeve nga kafshët te njerëzit kërkon kujdes. Në praktikë, gjumi, vaktet e rregullta dhe ushqimi i ekuilibruar janë mënyra më e sigurt për të mbrojtur tërthorazi edhe statusin e zinkut.

Ushqime të pasura me zink

• Stridhe dhe molusqe të tjera
• Mish viçi, gjeldeti dhe mishra të tjerë
• Fara kungulli, susam dhe kaju
• Qiqra, thjerrëza dhe bishtajore të tjera
• Kos, djathë dhe vezë

Fitatet në burimet bimore mund ta ulin thithjen e zinkut; njomja, mbirja ose fermentimi i bishtajoreve dhe drithërave e zbut këtë efekt. Vegjetarianët mund të kenë nevojë për pak më shumë.

Format e suplementeve dhe siguria

Format në treg përfshijnë bisglicinat, pikolinat, citrat, glukonat zinku dhe karnozinë zinku. Karnozina e zinkut është shqyrtuar në disa studime mbi mukozën e stomakut dhe zorrës së hollë (Mahmood et al., 2007), por kjo nuk do të thotë se i hyn në punë çdokujt. Për siguri, NIH e jep kufirin e sipërm të tolerueshëm të marrjes për të rriturit 40 mg në ditë. Tejkalimi i vazhdueshëm mund të çojë në mungesë bakri, të përziera dhe funksion imunitar të dëmtuar. Suplementet e zinkut mund të ndërveprojnë edhe me disa antibiotikë; nëse merr ilaçe, pyet mjekun ose farmacistin.

Ku hyn Natural Barrier Support?

Sipas Root, Natural Barrier Support përmban zink si pjesë të një recete me shumë përbërës. Për listën e përbërësve dhe sasinë për porcion, mbështetu te etiketa në faqen e produktit dhe mblidh marrjen totale të zinkut nga ushqimi e suplementet e tjera. Produkti nuk është trajtim për asnjë gjendje të zorrëve; nëse je shtatzënë, ushqen me gji, ke sëmundje kronike ose merr ilaçe, flit së pari me mjekun.

Përmbledhje praktike

1. Synoje së pari ta marrësh zinkun e mjaftueshëm nga ushqimi.
2. Nëse ke diare të vazhdueshme, humbje peshe ose shqetësime të theksuara tretëse, shko te mjeku; suplementi nuk e zëvendëson.
3. Me suplemente zinku, mbaje marrjen totale ditore nën 40 mg.
4. Për mikrobiomën, rrit fibrat e larminë e bimëve; produkte si Relive Greens janë vetëm një opsion mbështetës.

Burimet

Burimet më poshtë janë marrë nga bibliografia e artikullit të Root; nuk i kemi rikontrolluar në këtë faqe.

1. Skrovanek S et al. (2014), World Journal of Gastrointestinal Pathophysiology 5(4):496-513: zinku dhe sëmundjet gastrointestinale.
2. Sturniolo GC et al. (2001), Inflammatory Bowel Diseases 7(2):94-98.
3. Wessels I, Maywald M, Rink L (2017), Nutrients 9(12):1286: zinku si rojtar i funksionit imunitar.
4. Kambe T et al. (2015), Journal of Trace Elements in Medicine and Biology 31:158-162.
5. Organizata Botërore e Shëndetësisë: plotësimi me zink në menaxhimin e diarresë.
6. US National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements: fletë për zinkun për profesionistët e shëndetësisë.
7. Roselli M et al. (2003), Journal of Nutrition 133(12):4077-4082.
8. Mahmood A et al. (2007), Gut 56(2):168-175: karnozina e zinkut dhe integriteti i zorrës së hollë.

Përfundim

Zinku është një pjesë e nevojshme por jo e mjaftueshme e shëndetit të zorrëve. Synoje një marrje të ekuilibruar nga ushqimi, mos e kalo kufirin e sipërm me suplemente dhe shqetësimet e vazhdueshme tretëse jepi mjekut t'i vlerësojë.